Opłata produktowa, opłata recyklingowa – praktyczny poradnik dla przedsiębiorców
- 22 maj
- 9 minut(y) czytania
Opakowania są wszędzie: kartony wysyłkowe, folia stretch, koperty bąbelkowe, torby foliowe, pudełka po produktach, opakowania jednorazowe w gastronomii. Dla klienta to „opakowanie”. Dla przedsiębiorcy — bardzo często obowiązek środowiskowy. I tu zaczyna się zamieszanie, bo w obiegu funkcjonuje kilka pojęć:
opłata produktowa,
opłata recyklingowa,
potocznie: opłata od opakowań,
opłaty związane z produktami jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych,
obowiązki BDO,
obowiązki sprawozdawcze,
publiczne kampanie edukacyjne.
Brzmi jak środowiskowy escape room? Trochę tak. Tylko że za błędne wyjście z pokoju można dostać pismo z urzędu marszałkowskiego.
W tym artykule wyjaśniam, czym różnią się opłata produktowa i opłata recyklingowa, kiedy dotyczą przedsiębiorcy, jak sprawdzić obowiązki i jakie błędy pojawiają się najczęściej.
Opłata produktowa a opłata recyklingowa – najprostsze rozróżnienie
Najważniejsze na start:
Opłata produktowa dotyczy przede wszystkim przedsiębiorców, którzy wprowadzają produkty w opakowaniach i nie zapewnili wymaganych poziomów recyklingu.
Opłata recyklingowa dotyczy przede wszystkim przedsiębiorców prowadzących jednostki handlu detalicznego lub hurtowego, którzy oferują klientom torby na zakupy z tworzywa sztucznego.
Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi reguluje m.in. wymagania dla opakowań, zasady działania organizacji odzysku opakowań, postępowanie z opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, a także zasady ustalania i pobierania opłaty produktowej oraz opłaty recyklingowej.
Dlaczego przedsiębiorcy mylą te opłaty?
Bo wszystkie dotyczą opakowań albo produktów z tworzyw sztucznych, ale działają inaczej. W praktyce przedsiębiorca może mieć jednocześnie kilka obowiązków. Przykład:
Sklep internetowy importuje towar, pakuje go w kartony i folię stretch oraz wysyła klientom. Dodatkowo prowadzi punkt odbioru, gdzie sprzedaje klientom torby foliowe. W takiej sytuacji może pojawić się:
obowiązek wpisu do BDO,
ewidencja mas opakowań,
sprawozdanie produktowo-opakowaniowe w BDO,
opłata produktowa, jeśli nie zapewniono recyklingu,
opłata recyklingowa za torby foliowe,
obowiązek prowadzenia ewidencji wydanych toreb.
1. Czym jest opłata produktowa?
Opłata produktowa to opłata, którą przedsiębiorca wnosi wtedy, gdy nie wykonał określonych obowiązków związanych z zapewnieniem wymaganych poziomów recyklingu lub odzysku dla opakowań albo określonych produktów.
W przypadku opakowań chodzi głównie o przedsiębiorców, którzy wprowadzają produkty w opakowaniach na rynek.
Ustawa przewiduje obowiązek wniesienia opłaty produktowej m.in. wtedy, gdy wprowadzający produkty w opakowaniach nie przekaże organizacji odzysku wymaganych danych dotyczących opakowań — wówczas opłatę oblicza się w odniesieniu do produktów w opakowaniach, o których nie poinformowano organizacji odzysku.
Kogo dotyczy opłata produktowa?
Opłata produktowa może dotyczyć m.in. przedsiębiorców, którzy:
produkują i sprzedają produkty w opakowaniach,
importują produkty w opakowaniach,
dokonują wewnątrzwspólnotowego nabycia produktów w opakowaniach,
pakują towary i wprowadzają je na rynek,
prowadzą e-commerce i wysyłają produkty w opakowaniach,
wprowadzają do obrotu opakowania pod własną marką,
nie przekazali obowiązków organizacji odzysku lub nie osiągnęli wymaganych poziomów recyklingu.
Przykłady firm, których temat może dotyczyć
Sklep internetowy
Sprzedajesz produkty i pakujesz je w karton, folię, kopertę, wypełniacz? Możesz być wprowadzającym produkty w opakowaniach.
Importer
Kupujesz produkt za granicą i sprzedajesz go w Polsce? Opakowanie przyjechało razem z produktem, ale obowiązki środowiskowe mogą pojawić się u Ciebie.
Producent
Wytwarzasz produkt i pakujesz go przed sprzedażą? Opakowanie trzeba ująć w ewidencji i sprawozdaniu.
Firma usługowa
Nawet działalność usługowa może mieć obowiązki, jeśli wprowadza produkty w opakowaniach albo sprzedaje klientom towary zapakowane.
2. Czym jest opłata recyklingowa?
Opłata recyklingowa dotyczy toreb na zakupy z tworzywa sztucznego oferowanych klientom w jednostkach handlu detalicznego lub hurtowego.
Przedsiębiorca, który oferuje klientom torby na zakupy z tworzywa sztucznego, musi uwzględnić opłatę recyklingową w cenie torby, a stawka wynosi 0,20 zł za jedną torbę. Dodatkowo przedsiębiorcy oferujący torby na zakupy z tworzywa sztucznego są zobowiązani do wpisu do rejestru BDO.
Jakich toreb dotyczy opłata recyklingowa?
Opłata dotyczy zasadniczo toreb na zakupy z tworzywa sztucznego oferowanych klientom w handlu detalicznym lub hurtowym.
Z opłaty recyklingowej zwolnione są bardzo lekkie torby z tworzywa sztucznego, tzw. zrywki, o grubości poniżej 15 mikrometrów, ale tylko wtedy, gdy są wymagane ze względów higienicznych albo oferowane jako podstawowe opakowanie żywności luzem w celu zapobiegania marnowaniu żywności. Jednak, jeśli takie torby są używane do innych towarów, np. do pakowania śrubek albo żywności już opakowanej, trzeba je traktować jak lekkie torby objęte obowiązkiem ewidencji i opłaty.
Kiedy wnosi się opłatę recyklingową?
Od 2020 r. pobraną opłatę recyklingową za torby na zakupy z tworzywa sztucznego wnosi się do 15. dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym została pobrana. Właściwym organem jest marszałek województwa właściwy ze względu na miejsce pobrania opłaty.
To ważne, bo przedsiębiorcy często mylą ten termin z terminem sprawozdania rocznego w BDO.
3. Czym jest potoczna „opłata od opakowań”?
Tu trzeba uważać na nazewnictwo. W przepisach przedsiębiorcy najczęściej spotykają nie jedną „opłatę od opakowań”, ale kilka różnych mechanizmów:
Opłata produktowa – gdy przedsiębiorca nie wykonał obowiązku zapewnienia poziomów recyklingu.
Opłata recyklingowa – za torby na zakupy z tworzywa sztucznego.
Obowiązki dotyczące produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych – np. przy gastronomii, sprzedaży napojów lub żywności w określonych opakowaniach.
Publiczne kampanie edukacyjne – obowiązek finansowania działań edukacyjnych przez niektóre grupy przedsiębiorców.
Sprawozdawczość BDO – obowiązek złożenia rocznego sprawozdania.
Dlatego, gdy ktoś mówi: „opłata od opakowań”, pierwsze pytanie powinno brzmieć: o którą dokładnie opłatę chodzi?
Bo inaczej można zapłacić nie to, co trzeba, albo — jeszcze lepiej — nie zapłacić tego, co trzeba. Urzędowy jackpot, tylko, niestety bez wygranej.
4. Opłata produktowa – kiedy przedsiębiorca jej nie płaci?
Opłata produktowa nie jest „stałą daniną za każde opakowanie”. To raczej konsekwencja niewykonania obowiązków.
Przedsiębiorca może uniknąć opłaty produktowej, jeżeli:
samodzielnie zapewni wymagane poziomy recyklingu,
zawrze umowę z organizacją odzysku opakowań,
prawidłowo prowadzi ewidencję,
przekaże organizacji odzysku poprawne dane,
złoży sprawozdanie w BDO,
spełni warunki ewentualnych zwolnień, jeśli mają zastosowanie.
W praktyce wiele firm nie płaci opłaty produktowej dlatego, że przekazuje obowiązki organizacji odzysku. Ale uwaga: sama umowa nie zwalnia z myślenia. Dane o masach opakowań nadal muszą być prawidłowe, a organizacja odzysku musi otrzymać swoje wynagrodzenie za przejęcie naszych obowiązków w zakresie zapewnienia właściwego poziomu odzysku opakowań.
5. Zwolnienie dla małych mas opakowań – kiedy można z niego skorzystać?
Część małych przedsiębiorców może korzystać ze zwolnień w formule pomocy de minimis. Przedsiębiorcy, którzy wprowadzili do obrotu w danym roku kalendarzowym opakowania o łącznej masie nieprzekraczającej 1 tony, mogą skorzystać ze zwolnienia z opłaty produktowej za opakowania oraz z obowiązku prowadzenia publicznych kampanii edukacyjnych, przy czym wartość zwolnienia stanowi pomoc de minimis.
To nie oznacza jednak: „mam mało opakowań, więc nic nie robię”. Zwolnienie wymaga spełnienia warunków i prawidłowego ujęcia obowiązków, złożenia sprawozdania rocznego i wymaganych wniosków o pomoc de minimis.
6. Jakie opakowania trzeba ująć w ewidencji?
W ewidencji najczęściej ujmuje się masy opakowań według rodzaju materiału, np.:
papier i tektura,
tworzywa sztuczne,
szkło,
aluminium,
stal,
drewno,
opakowania wielomateriałowe,
pozostałe opakowania.
Typowe przykłady z firm:
kartony wysyłkowe,
taśmy pakowe,
folie stretch,
koperty bąbelkowe,
wypełniacze papierowe i plastikowe,
etykiety,
pudełka jednostkowe,
opakowania transportowe,
palety,
butelki, słoiki, puszki,
torby z tworzywa sztucznego.
Najczęstszy błąd? Firmy liczą tylko „główne opakowanie”, a pomijają opakowanie wysyłkowe i zabezpieczające. Karton w odpadach nie znika tylko dlatego, że klient wyrzuca go po 30 sekundach.
7. Kiedy sklep internetowy ma obowiązki opakowaniowe?
Sklep internetowy powinien szczególnie uważać, jeżeli:
importuje produkty,
pakuje towary do wysyłki,
używa kartonów, folii, kopert, wypełniaczy,
sprzedaje produkty pod własną marką,
sprowadza produkty już zapakowane z zagranicy,
sprzedaje zestawy, które sam kompletuje i pakuje.
W e-commerce problemem nie jest tylko produkt, ale również opakowanie wysyłkowe.
8. Opłata recyklingowa w sklepie – praktyczne przykłady
Przykład 1: sklep spożywczy
Klient kupuje warzywa luzem i korzysta z bardzo lekkiej zrywki ze względów higienicznych. Taka torba może korzystać ze zwolnienia z opłaty recyklingowej.
Przykład 2: sklep metalowy
Klient kupuje śrubki pakowane do bardzo lekkiej torby z tworzywa sztucznego. Zgodnie z wyjaśnieniami urzędów taka torba nie jest zwolniona, bo nie jest podstawowym opakowaniem żywności luzem.
Przykład 3: sklep odzieżowy
Klient dostaje torbę z tworzywa sztucznego na zakupione ubrania. Sklep powinien pobrać opłatę recyklingową, prowadzić ewidencję i rozliczyć opłatę.
9. Sprawozdanie BDO – jaki termin?
Roczne sprawozdanie o produktach, opakowaniach i o gospodarowaniu odpadami z nich powstającymi składa się w BDO do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy marszałkowi województwa właściwemu ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania przedsiębiorcy. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca powinien wcześniej mieć przygotowane:
masy opakowań,
podział na materiały,
dane o produktach,
informacje o opłacie produktowej,
informacje o opłacie recyklingowej, jeśli dotyczy,
dane o organizacji odzysku, jeśli obowiązki są przekazane,
dokumenty potwierdzające rozliczenia.
10. Opłata produktowa a BDO – jak to się łączy?
BDO jest systemem, w którym przedsiębiorca składa sprawozdania dotyczące produktów, opakowań i gospodarowania odpadami z nich powstającymi.
Sprawozdania produktowo-opakowaniowe stanowią sekcję modułu sprawozdawczości, a system umożliwia m.in. złożenie sprawozdania, pobranie UPO, śledzenie historii i utworzenie korekty.
Dlatego BDO to nie tylko numer do wpisania na fakturze. To także:
ewidencja,
sprawozdanie,
korekty,
UPO,
dowody rozliczeń,
kontrola spójności danych.
11. Najczęstsze błędy przedsiębiorców
1. „Nie jesteśmy producentem, więc nas to nie dotyczy”
Błąd. Importer, sklep internetowy czy firma pakująca produkty też mogą być wprowadzającym produkty w opakowaniach.
2. Brak ewidencji mas opakowań
Bez ewidencji nie da się poprawnie złożyć sprawozdania ani ustalić opłaty.
3. Liczenie „na oko”
Opakowania trzeba ważyć albo mieć wiarygodną dokumentację mas. Szacowanie z sufitu to nie metodologia, tylko proszenie się o korektę.
4. Pomijanie opakowań wysyłkowych
Częsty problem w e-commerce.
5. Brak wpisu do BDO
Przedsiębiorcy oferujący torby na zakupy z tworzywa sztucznego są zobowiązani do wpisu do BDO, co potwierdzają informacje urzędu marszałkowskiego.
6. Mylenie terminów
Opłata recyklingowa jest rozliczana kwartalnie, natomiast roczne sprawozdanie BDO składa się do 15 marca za poprzedni rok.
7. Brak organizacji odzysku lub błędne dane dla organizacji
Jeśli przedsiębiorca nie przekaże organizacji odzysku wymaganych danych, ustawa przewiduje obowiązek wniesienia opłaty produktowej w odniesieniu do produktów w opakowaniach, o których organizacji nie poinformowano.
12. Jak sprawdzić, co dotyczy Twojej firmy?
Odpowiedz na pytania:
Czy sprzedajesz produkty w opakowaniach?
Czy importujesz produkty?
Czy sprowadzasz towary z UE?
Czy pakujesz towary do wysyłki?
Czy używasz kartonów, folii, taśm, kopert, wypełniaczy?
Czy oferujesz klientom torby foliowe?
Czy prowadzisz sklep detaliczny lub hurtowy?
Czy korzystasz z bardzo lekkich toreb z tworzywa sztucznego do towarów innych niż żywność luzem?
Czy masz wpis do BDO?
Czy składasz sprawozdanie produktowo-opakowaniowe?
Czy masz umowę z organizacją odzysku?
Czy prowadzisz ewidencję mas opakowań?
Jeżeli choć raz pojawiło się „tak”, temat wymaga analizy. Jeżeli pojawiło się „nie wiem”, tym bardziej.
13. Jak przygotować firmę do poprawnego rozliczenia?
Krok 1: Ustal, czy jesteś wprowadzającym
Sprawdź, czy Twoja firma wprowadza produkty w opakowaniach, importuje, pakuje, wysyła albo sprzedaje w torbach z tworzywa sztucznego.
Krok 2: Zidentyfikuj rodzaje opakowań
Podziel je według materiałów: papier, plastik, szkło, metal, drewno, wielomateriałowe.
Krok 3: Ustal masy
Zbierz dane z faktur, specyfikacji, kart produktów, pomiarów lub ważenia.
Krok 4: Sprawdź BDO
Zweryfikuj, czy masz odpowiedni dział wpisu i czy dane są aktualne.
Krok 5: Sprawdź organizację odzysku
Jeżeli korzystasz z organizacji odzysku, upewnij się, że dane są przekazywane terminowo i poprawnie.
Krok 6: Złóż sprawozdanie
Roczne sprawozdanie produktowo-opakowaniowe składa się w BDO do 15 marca za poprzedni rok.
Krok 7: Zachowaj dokumentację
UPO, wyliczenia, ewidencje, umowy, potwierdzenia wpłat i zestawienia mas warto mieć uporządkowane. Kontrola lubi konkrety. I segregatory. Niestety.
14. Opłata produktowa vs. opłata recyklingowa – tabela porównawcza
Element | Opłata produktowa | Opłata recyklingowa |
Czego dotyczy? | Nieosiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu/odzysku dla opakowań lub produktów | Toreb na zakupy z tworzywa sztucznego |
Kogo dotyczy? | Wprowadzających produkty w opakowaniach | Sklepów i hurtowni oferujących torby z tworzywa sztucznego |
Czy wiąże się z BDO? | Tak, zwykle sprawozdanie produktowo-opakowaniowe | Tak, wpis i sprawozdawczość w BDO |
Termin sprawozdania | Do 15 marca za poprzedni rok | Sprawozdanie roczne w BDO do 15 marca |
Termin płatności | Zależnie od rodzaju obowiązku; dla opakowań zasadniczo w terminie rozliczeń rocznych | Do 15. dnia miesiąca po kwartale, w którym opłatę pobrano |
Typowy błąd | Brak ewidencji mas opakowań | Brak ewidencji liczby wydanych toreb |
Najprostsze zabezpieczenie | Ewidencja + organizacja odzysku + poprawne sprawozdanie | Ewidencja wydanych toreb + terminowe wpłaty |
Podsumowanie
Opłata produktowa i opłata recyklingowa to nie to samo. Najprościej:
opłata produktowa dotyczy obowiązków związanych z wprowadzaniem produktów w opakowaniach i osiąganiem poziomów recyklingu,
opłata recyklingowa dotyczy toreb na zakupy z tworzywa sztucznego oferowanych klientom,
obie mogą wiązać się z BDO, ewidencją i sprawozdawczością,
największym błędem jest założenie: „mamy małą firmę, więc nas to nie dotyczy”.
W ochronie środowiska wielkość firmy ma znaczenie drugorzędne. Kluczowe jest to, co firma robi, co wprowadza na rynek i jakie opakowania wykorzystuje.
FAQ – najczęstsze pytania przedsiębiorców
Czy opłata produktowa dotyczy każdego sklepu internetowego?
Nie każdego, ale wiele sklepów internetowych powinno sprawdzić obowiązki, szczególnie jeśli importują produkty, pakują je do wysyłki lub wprowadzają produkty w opakowaniach.
Czy opłata recyklingowa dotyczy papierowych toreb?
Nie. Opłata recyklingowa dotyczy toreb na zakupy z tworzywa sztucznego.
Czy zrywki zawsze są zwolnione z opłaty recyklingowej?
Nie. Zwolnienie dotyczy bardzo lekkich toreb poniżej 15 mikrometrów, gdy są wymagane ze względów higienicznych albo jako podstawowe opakowanie żywności luzem. Użycie ich do innych towarów może oznaczać obowiązek ewidencji i opłaty.
Czy muszę mieć BDO, jeśli sprzedaję torby foliowe?
Tak, przedsiębiorcy prowadzący jednostki handlu detalicznego lub hurtowego oferujące torby na zakupy z tworzywa sztucznego są zobowiązani do złożenia wniosku o wpis do BDO.
Do kiedy składa się sprawozdanie produktowo-opakowaniowe?
Do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy.
Ile wynosi opłata recyklingowa za torbę foliową?
Stawka wynosi 0,20 zł za sztukę.
Nie masz pewności, czy Twoja firma powinna rozliczać opłatę produktową, opłatę recyklingową albo obowiązki opakowaniowe w BDO?
Skontaktuj się z PAWLAS BHP. Pomożemy sprawdzić obowiązki, uporządkować ewidencję opakowań, przygotować dane do BDO i uniknąć błędów, które mogą kosztować więcej niż same opakowania.
Masz pytania? Potrzebujesz pomocy w BHP?
📞 Skontaktuj się z nami – pomożemy Ci zadbać o Twoją firmę.
Więcej ciekawych informacji na
